ముప్పై ఏళ్ల తర్వాత పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ఫేజ్-I ప్రారంభం. మార్కాపురం జిల్లాలోని గంట్వానిపల్లిలో సీఎం చంద్రబాబు నాయుడు ప్రాజెక్టును జాతికి అంకితం చేశారు.

మార్కాపురం జిల్లా డోర్నాల మండలంలోని గంట్వానిపల్లిలో పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ సాగునీటి ప్రాజెక్టు ఫేజ్-Iని ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు సోమవారం (ఆగస్టు 31, 2026) ప్రారంభించారు. శ్రీశైలం జలాశయం వద్దకు చేరుకున్న కృష్ణా నది జలాలకు ఆయన జలాహరి, శాష్టాంగ నమస్కారాలు చేసి, రైతులతో కలిసి ప్రాజెక్టు గేట్లను తెరిచారు. ఈ కార్యక్రమానికి 'వెలిగొండ జలసిరులు-అభివృద్ధికి రెక్కలు' అనే పేరును పెట్టారు.

ఈ ప్రాజెక్టు రాజకీయ చరిత్ర, దాని సొరంగాల చరిత్ర అంతటిది. 1996 మార్చి 5న ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో నాయుడు దీనికి శంకుస్థాపన చేశారు. గంట్వానిపల్లిలో ఆయన మాట్లాడుతూ, ముప్పై ఏళ్ల నాటి తన వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టుకున్నానని, రాబోయే ఎన్నికల కోసం కాకుండా రాబోయే తరం కోసం పనిచేస్తున్నానని అన్నారు. ఓటర్లు ఈ వాదనను అంగీకరిస్తారా లేదా అనేది వేరే విషయం; కానీ సోమవారం నాడు ఫేజ్-I నీటిని అధికారికంగా అంకితం చేశారు.

ఫేజ్-I ఇంజనీరింగ్ ప్యాకేజీకి నిర్దిష్టమైన లక్ష్యాలు ఉన్నాయి. సుమారు 10.70 టీఎంసీల నీటిని నల్లమల సాగర్‌కు మళ్లించనున్నారు. దీని ద్వారా సుమారు 1.19 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, సుమారు 4 లక్షల మందికి తాగునీరు అందుతుంది. శ్రీశైలం జలాశయం, కొల్లం వాగు వద్ద నుంచి గురుత్వాకర్షణ (గ్రావిటీ) మార్గం ద్వారా 18.8 కిలోమీటర్ల పొడవైన కవల సొరంగాలు, 21.8 కిలోమీటర్ల ఫీడర్ కాలువలు ఉన్నాయి. ఈ విస్తృత ప్రాజెక్టు లక్ష్యం ఇంకా ముందుకు వెళుతుంది: మార్కాపురం, ప్రకాశం, ఎస్పీఎస్ఆర్ నెల్లూరు, కడప (వైఎస్ఆర్) జిల్లాల్లోని 30 మండలాల్లో 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, ఫ్లోరైడ్ ప్రభావిత ప్రాంతాలతో సహా సుమారు 23 లక్షల మందికి తాగునీరు అందించాలనేది లక్ష్యం. మార్కాపురం, ప్రకాశం జిల్లాలకు జల్ జీవన్ మిషన్ గ్రిడ్ మూలంగా ఉంటుందని ఉప ముఖ్యమంత్రి పవన్ కళ్యాణ్ బహిరంగంగా పేర్కొన్నారు.

ఈ ప్రాజెక్టుకు వెచ్చించిన నిధులు కూడా భారీగానే ఉన్నాయి. దీని మొత్తం అంచనా వ్యయం ₹10,200 కోట్లు. ఫేజ్-I కోసం ఇప్పటివరకు సుమారు ₹7,983 కోట్లు ఖర్చు చేశారు, మరో ₹1,900 కోట్ల పనులు ఇంకా మిగిలి ఉన్నాయి. ఫేజ్-IIని 2028 నాటికి పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. పునరావాసం విషయానికొస్తే, 6,206 మంది నిర్వాసిత కుటుంబాలకు 48 రోజుల్లోనే ₹768 కోట్లు చెల్లించామని, మరో ₹169 కోట్లు ఆర్ అండ్ ఆర్ (R&R) మద్దతు కింద ఇచ్చామని ప్రభుత్వం తెలిపింది. అర్హులైన 18 ఏళ్ల యువతకు ₹2 లక్షల చొప్పున అందేలా గడువు పొడిగించారు. ప్రాజెక్టు పేరు మీదుగా ఉన్న దివంగత ఎమ్మెల్యే పూల సుబ్బయ్య కుమార్తెలు విలాసిని, సునందలను నాయుడు సత్కరించారు. భూమిని కోల్పోయిన 11 గ్రామాలకు నివాళులర్పించారు.

వెలిగొండ ప్రాజెక్టుతో పాటు, నాయుడు విస్తృతమైన సాగునీటి ప్రణాళికను కూడా పునరుద్ఘాటించారు: మూడేళ్లలో 36 సాగునీటి ప్రాజెక్టులను పూర్తి చేయడం, పోలవరం ప్రాజెక్టును 2027 మార్చి నాటికి ముగించడం, గోదావరి, కృష్ణా, పెన్నా, కావేరి నదుల అనుసంధానం చేపట్టడం వంటివి ఇందులో ఉన్నాయి. కార్యక్రమంలో ఎన్. రామానాయుడు, ఆనం రామనారాయణ రెడ్డి, గొట్టిపాటి రవికుమార్, డి.బి.వి. స్వామి, కందుల దుర్గేష్, పర్ధా సారాధి మంత్రులుగా పాల్గొన్నారు. భారతీయ జనతా పార్టీ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు పి.వి.ఎన్. మాధవ్ కూడా హాజరయ్యారు. మెగా ఇంజనీరింగ్ అండ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ లిమిటెడ్ (MEIL) ఈ కాంట్రాక్టర్‌గా ఉన్నట్లు ఒక నివేదిక పేర్కొంది.

రాయలసీమ, నల్లమల అంచు ప్రాంతాలకు సోమవారం నాటి కార్యక్రమం కేవలం నినాదాలకే పరిమితం కాలేదు, పొలాల్లోకి, చెరువుల్లోకి నీరు సమయానికి చేరుతుందా అనే దానిపైనే ఎక్కువ దృష్టి పెట్టారు. ఫేజ్-I అనేది 4.47 లక్షల ఎకరాల పూర్తి కల కాదు; మూడు దశాబ్దాల తర్వాత ఇది మొదటి ఆపరేషనల్ దశ మాత్రమే. రాజకీయ క్రెడిట్ కోసం జరిగే పోరాటం గురించి వేరే వార్తల్లో చూడవచ్చు. ఈ వార్త కేవలం ప్రారంభోత్సవం, టీఎంసీల లెక్కలు, ఎకరాల వివరాలు, ఖర్చు, పునరావాస చెల్లింపులు, 1996లో వేసిన శంకుస్థాపన నుంచి 2026లో గేట్లు తెరవడం వరకు జరిగిన ముప్పై ఏళ్ల ప్రయాణంపై మాత్రమే దృష్టి పెడుతుంది.